يحيى دولت آبادى
61
حيات يحيى ( فارسى )
صلح قطعى نمايند از طرف ديگر حكومت سوئد با اينكه بيطرف است بواسطهء توجه افكار عمومى مردم بحمايت نمودن از بيرق سفيد فنلاند باطنا همراهى با آنها كرد و بالاخره بعنوان حمايت از تبعهء خود و نگاهدارى جزائر سرحدى خويش استعدادى بآنطرف فرستاد خلاصه راه رفتن ايران براى من از اين طرف هم بسته شد . در ملاقات دوم با سئدربلن كه مقارن اين حوادث بود اظهار كرد چون رفتن ايران براى تو اكنون غير ممكن است همان بهتر كه از استكهلم باوپسالا آمده چند هفته تا موقعى كه راه باز شود در اينجا اقامت نموده بلكه چند كنفرانس هم راجع بايران در دار الفنون اين شهر داده خاطر ما را از اوضاع و احوال طبيعى ادبى و اخلاقى اقتصادى و سياسى ايران تا آنجا كه بشود آگاه نمائى اظهارات خليفه را پذيرفته در موقعى كه مصمم رفتن بايران بودم از استكهلم باوپسالا نقل مكان كردم . پس از استقرار در اوپسالا همه روزه چند ساعت وقت خود را در كتابخانه دار الفنون گذرانيدم اين كتابخانه يكى از كتابخانههاى مهم دنيا شمرده مىشود آثار عتيق و جديد بسيار در آن يافت ميگردد ولى قسمت فارسى و عربيش چندان وسعت ندارد با اين وصف براى من افتادن در ميان اين كتابخانه مشغوليات مهمى گشت و شرحى راجع باوضاع طبيعى ادبى اخلاقى اقتصادى مذهبى و سياسى ايران بطور اختصار فهرست مانند نوشته بمساعدت اول معلم مستشرق اوپسالا مسيو سترستن Setterersten بنام ايران حقيقى La vraie perse بفرانسه ترجمه نموده در دار الفنون اوپسالا قسمت بقسمت كنفرانس داده شد و بالاخره كنفرانسهاى مزبور در مطبعه آكادمى اوپسالا بطبع رسيد و اين يك اثر غير منتظرى بود كه بر تأخير حركت من از سوئد مترتب شد و هم در ايام اقامت اوپسالا بيك عده زياد كتاب علمى و ادبى فارسى و عربى و تركى برخوردم كه از طرف سلطان عثمانى در اوائل تأسيس كتابخانه اوپسالا بپادشاه سوئد داده شده و صندوقهاى سربستهء آنها بواسطه نبودن كسى كه بتواند آنها را بشناسد و جابجا كند دست نخورده مانده است به خواهش رئيس كتابخانه قسمتى از آنها را باز كرده مرتب نمودم و كتابهاى نفيس در ميان آنها ديدم و نقشهئى از ايران ديدم كه در عهد پادشاهى صفويه كشيده شده عكس آن را برداشتم .